Korte definitie
Een brandwerende afdichting sluit een opening — een sparing of doorvoering — in een brandscheidende wand of vloer zo af dat vuur en rook gedurende een vooraf bepaalde tijd (meestal 30, 60 of 90 minuten) niet door kunnen. Daarmee blijft de brandcompartimentering van een gebouw in stand.
In dit artikel
Waarom is brandwerend afdichten nodig?
Een gebouw is opgedeeld in brandcompartimenten — ruimten of delen die bij brand gescheiden moeten blijven, zodat een brand zich niet ongeremd door het hele gebouw kan verspreiden. Tussen die compartimenten zitten brandscheidende wanden en vloeren.
In de praktijk lopen er overal kabels, leidingen, kanalen en andere installaties dóór die scheidingswanden. Op die plek ontstaat een opening — een sparing of doorvoering — die de brandwerendheid van de wand teniet zou doen als hij niet correct wordt afgedicht. Een brandwerende afdichting voorkomt dat.
Drie redenen waarom dit belangrijk is:
- Levens redden — mensen krijgen tijd om veilig te vluchten omdat rook en vuur niet onmiddellijk kunnen overslaan.
- Schade beperken — een brand blijft beperkt tot één compartiment, in plaats van het hele gebouw.
- Wettelijke verplichting — het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl, voorheen Bouwbesluit) stelt eisen aan brandcompartimentering en daarmee aan brandwerende afdichtingen.
Wat wordt afgedicht?
Brandwerend afdichten gaat altijd om openingen in een brandscheiding. De meest voorkomende situaties:
- Kabel- en leidingdoorvoeringen — elektra, data, water, verwarming, gas die door wand of vloer gaan.
- Open sparingen — overgebleven gaten na installatiewerk, vaak in technische ruimten, schachten of meterkasten.
- Schachten en kokers — verticale installatieruimten die meerdere verdiepingen verbinden.
- Voegen tussen elementen — bijvoorbeeld tussen een wand en een betonnen vloer of bij prefab-aansluitingen.
- Doorvoeringen voor luchtkanalen — die op de scheiding tussen brandcompartimenten ook afgedicht moeten worden, vaak in combinatie met een brandklep.
Welke producten en materialen worden gebruikt?
Er is geen "één-maat-past-alles" product. Per situatie kiest de uitvoerder het systeem dat past bij de ondergrond, de installatie en de vereiste brandwerendheid. De meest gebruikte producten:
| Product | Wanneer gebruiken? |
|---|---|
| Brandwerende kit | Kleine sparingen rond kabels en leidingen — flexibel afsluiten van naden en spleten. |
| Mineraalwol | Vulling van grotere openingen voordat afdichtingsproduct wordt aangebracht — niet brandbaar. |
| Brandmanchet | Rondom kunststof leidingen — zwelt op bij hitte (intumescent) en sluit het gat dat ontstaat als plastic smelt. |
| Brandwerende platen | Grotere sparingen in wanden of als bekleding — vaak in combinatie met kit en wol. |
| Coating | Brandwerende verf of pasta op luchtkanalen, bekleding van staalconstructies of als afwerking. |
| Steenwoltouw / -strook | Smalle voegen tussen elementen — eenvoudig in te passen, hittebestendig. |
BBWest werkt uitsluitend met geteste systemen van fabrikanten zoals Promat, Hilti en Rockwool. Per project documenteren wij welk systeem op welke plek is toegepast — zie onze afdichtingen-pagina.
Hoe werkt een brandmanchet? — een voorbeeld
Stel: er loopt een kunststof afvoerleiding door een brandscheidende wand. Bij brand smelt die kunststof binnen enkele minuten. Zonder maatregel zou er een groot gat in de wand ontstaan waar vuur en rook ongeremd doorheen kunnen.
Een brandmanchet is een stalen ring die om de leiding wordt aangebracht, tegen de wand. Aan de binnenkant zit een laag intumescent materiaal — meestal grafiet — dat onder hitte enorm uitzet. Wat gebeurt er bij brand?
- De kunststof leiding smelt en verdwijnt.
- De grafietlaag in de manchet zwelt op (5 tot 30 keer het oorspronkelijke volume).
- De opening die ontstond wordt volledig gevuld met een hittebestendige massa.
- Vuur en rook kunnen niet meer naar het naburige compartiment.
Dit principe — een passieve maatregel die alléén bij brand wordt geactiveerd — is kenmerkend voor veel brandwerende afdichtingen. Geen sensor, geen elektrisch systeem, gewoon een materiaal dat reageert op hitte.
Normen en eisen
Brandwerend afdichten is gebonden aan duidelijke normen. De belangrijkste:
- NEN 6069 — Nederlandse norm voor het bepalen van de brandwerendheid van bouwdelen. Specifieert hoe getest wordt.
- EN 1366-3 — Europese testnorm specifiek voor doorvoeringen door brandscheidingen. Een afdichtingssysteem volgens EN 1366-3 is universeel erkend.
- EN 1366-1 — Test voor luchtkanalen en installatieschachten.
- CE-markering — bouwproducten die in de EU op de markt komen moeten voldoen aan de CPR (Construction Products Regulation) en zijn voorzien van een CE-markering.
De brandwerendheid van een afdichting wordt uitgedrukt in een letter-cijfer-combinatie:
- E — vlamdichtheid (vlammen tegenhouden)
- I — thermische isolatie (warmte tegenhouden)
- S — rookbeperking
- Gevolgd door een tijd in minuten: 30, 60, 90 of 120
Een afdichting met de classificatie EI 60 houdt dus 60 minuten lang vlammen én warmte tegen. EI 90-S voegt daar 90 minuten rookbeperking aan toe.
WBDBO en brandcompartimentering
WBDBO staat voor Weerstand tegen Branddoorslag en Brandoverslag. Het is uitgedrukt in minuten en geeft aan hoe lang een brand de scheiding tussen twee compartimenten niet kan passeren — zowel intern (door de constructie heen) als extern (over de gevel heen).
Het Besluit bouwwerken leefomgeving stelt minimum-eisen aan WBDBO per gebruiksfunctie. Voor een woning gelden andere eisen dan voor een ziekenhuis of een parkeergarage. Een brandwerende afdichting is één van de bouwstenen die zorgt dat de WBDBO van het hele compartiment gehaald wordt — naast wanden, deuren, glas en kleppen.
Eén zwakke schakel — bijvoorbeeld één onafgedichte kabeldoorvoering — kan de hele WBDBO van een wand reduceren. Daarom telt elke afdichting.
Wie mag brandwerend afdichten?
In Nederland is er geen wettelijk verplichte certificering voor de uitvoerder van brandwerende afdichtingen. In de praktijk geldt echter dat de afdichting exact volgens een getest systeem moet worden aangebracht — anders vervalt de brandwerendheid.
Dat klinkt eenvoudig, maar in werkelijkheid:
- Elke fabrikant heeft eigen testrapporten met specifieke uitvoeringseisen.
- De juiste laagdikte, vulhoogte en afwerking maakt het verschil.
- Een afdichting die "redelijk dicht" is, is in een brand niet brandwerend.
Daarom werken professionele opdrachtgevers met gespecialiseerde uitvoerders die meerdere systemen kennen, met de juiste materialen werken en hun werk aantoonbaar vastleggen — zodat de uitvoering achteraf altijd te onderbouwen is.
Hoe vaak moeten brandwerende afdichtingen gecontroleerd worden?
Een correct uitgevoerde afdichting houdt het in principe net zo lang als de wand of vloer waarin hij zit. Maar in een levend gebouw verandert er altijd iets:
- Nieuwe kabels of leidingen worden door bestaande wanden gevoerd.
- Mutaties van huurders breken bestaande situaties open.
- Andere aannemers werken in dezelfde ruimte en raken een afdichting per ongeluk.
Daarom adviseren wij om brandwerende afdichtingen jaarlijks te controleren — minimaal in technische ruimten, schachten en op cruciale brandscheidingen. In raamcontracten met woningcorporaties is dit onderhoud vaak structureel ingericht.
Wat kost brandwerend afdichten?
Er is geen vaste prijs per afdichting — de kosten hangen af van:
- Het aantal afdichtingen — schaalvoordeel bij projectmatige uitvoering.
- Het type product — kit is goedkoper dan een brandmanchet of plaatconstructie.
- De bereikbaarheid — afdichtingen op grote hoogte of in krappe ruimten kosten meer tijd.
- De vereiste brandwerendheid — EI 30 vraagt minder materiaal dan EI 90.
- Documentatie en oplevering — digitale registratie kost extra tijd maar levert achteraf veel waarde op.
Een realistische offerte komt altijd tot stand na een opname op locatie. Pas dán is duidelijk wat er werkelijk nodig is. Neem contact op voor een vrijblijvende opname.
Veelgestelde vragen
Wat is het verschil tussen brandwerend en rookwerend afdichten?
Brandwerend afdichten houdt vlammen en hete gassen tegen voor een bepaalde tijd. Rookwerend afdichten richt zich op het tegenhouden van rook bij lagere temperaturen. In de praktijk worden deze functies vaak gecombineerd in één systeem: een brandwerende afdichting die ook rookdicht is (aanduiding "S" in de classificatie, bijv. EI 60-S).
Hoe lang gaat een brandwerende afdichting mee?
Een correct uitgevoerde brandwerende afdichting gaat in principe net zo lang mee als de wand of vloer waarin hij zit, mits er niets aan veranderd wordt. In de praktijk kan een afdichting beschadigd raken door latere installatiewerkzaamheden, mutaties of slijtage. Daarom is een periodieke controle aanbevolen.
Moet ik bestaande afdichtingen vervangen?
Niet automatisch. Bestaande afdichtingen die volgens de toen geldende eisen zijn aangebracht en niet beschadigd zijn, hoeven niet vervangen. Wél als ze beschadigd, incompleet of onjuist uitgevoerd blijken — bijvoorbeeld na een inspectie. Wij kunnen u helpen met een opname om dit per locatie vast te stellen.
Wat als er later installaties bijkomen?
Elke nieuwe doorvoering door een brandscheiding moet opnieuw worden afgedicht volgens een getest systeem. Het is niet voldoende om "kit erom heen" te spuiten. Wij komen vaak terug op projecten waar wij eerder hebben gewerkt om mutaties of nieuwe installaties brandwerend op te leveren.
Hoe bewijst BBWest dat een afdichting correct is uitgevoerd?
Wij kunnen elke afdichting digitaal vastleggen met foto, locatie in het gebouw, toegepast systeem, productnaam en brandwerendheidsklasse. Dat overzicht is beschikbaar voor opdrachtgever, gebouweigenaar of inspecteur en blijft inzichtelijk voor latere controles of mutaties.
Verder lezen
- Onze dienst: brandwerende afdichtingen — wat BBWest concreet voor uw project doet.
- Onze werkwijze in zes stappen — van opname tot digitale oplevering.
- Brandpreventie Academy — vakwoordenboek — uitgebreid alfabetisch overzicht van vakbegrippen rondom brandveiligheid.